Bố trí đèn bắt côn trùng nhà máy thực phẩm

Đèn bắt côn trùng là thiết bị gần như bắt buộc trong nhà máy thực phẩm, bếp ăn công nghiệp và kho hàng. Nhưng nhiều cơ sở lắp đủ số lượng mà côn trùng bay vẫn nhiều, hoặc bị đánh giá viên ghi nhận điểm không phù hợp. Nguyên nhân thường không nằm ở thiết bị mà ở cách bố trí: đặt sai vị trí, sai chiều cao, sai khu vực, hoặc không dùng dữ liệu từ tấm keo.

Bài viết này tổng hợp các nguyên tắc BioX áp dụng khi bố trí đèn bắt côn trùng trong nhà máy thực phẩm, theo cách tiếp cận quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Đèn bắt côn trùng có vai trò gì?

Đèn không thay thế cho việc ngăn côn trùng xâm nhập. Đèn có hai vai trò:

Chặn: bắt những con côn trùng bay đã lọt qua cửa, rèm, lưới chắn trước khi chúng tới khu sản xuất.
Giám sát: số lượng và loại côn trùng trên tấm keo cho biết áp lực côn trùng đang tăng hay giảm, đến từ hướng nào, để xử lý tận gốc.

Vì vậy, nên ưu tiên đèn dùng tấm keo dính ở khu vực sản xuất và khu vực có thực phẩm hở. Tấm keo giữ nguyên xác côn trùng, không phát tán mảnh vụn và có thể đếm, phân loại. Xem so sánh chi tiết trong bài Đèn bắt côn trùng Pestline: giải pháp kiểm soát côn trùng bay cho nhà máy thực phẩm.

Bố trí theo vùng: từ ngoài vào trong

Nguyên tắc chung là đặt nhiều đèn ở vòng ngoài để chặn sớm, càng vào trong càng ít và càng kín đáo.

Lối vào, khu tiếp nhận nguyên liệu, cửa xuất hàng: nơi côn trùng lọt vào nhiều nhất. Đặt đèn ở phía trong cửa, không nhìn thẳng ra ngoài.
Hành lang, phòng thay đồ, khu đệm trước khu sản xuất: lớp chặn thứ hai.
Khu sản xuất, đóng gói: chỉ dùng đèn keo dính, đặt ở vị trí kín đáo, cách xa thực phẩm hở.
Kho thành phẩm, kho nguyên liệu: chú ý thêm bướm đêm và côn trùng kho, kết hợp bẫy pheromone khi cần.
Khu rác, khu xử lý nước thải: nguồn ruồi lớn, cần xử lý vệ sinh trước, đèn chỉ là biện pháp hỗ trợ.

7 nguyên tắc về vị trí và chiều cao

Không để đèn nhìn thấy được từ bên ngoài. Đèn đặt đối diện cửa mở, cửa sổ, vách kính sẽ kéo thêm côn trùng từ bên ngoài vào.
Cách khu vực thực phẩm hở tối thiểu 3 m, không đặt ngay trên dây chuyền, bàn chế biến, bàn đóng gói.
Chiều cao: ruồi thường bay thấp, nên đèn thường được lắp cách sàn khoảng 1,5–2 m. Đèn treo quá cao gần trần hiệu quả kém hơn với ruồi nhà.
Tránh ánh sáng cạnh tranh: nắng chiếu trực tiếp, đèn chiếu sáng công suất lớn ngay cạnh làm giảm sức hút của đèn UV.
Tránh luồng gió mạnh từ quạt, rèm gió, cửa hút gió.
Dễ tiếp cận để bảo trì nhưng không cản lối đi, xe nâng.
Đánh số từng đèn trên sơ đồ mặt bằng, gắn mã số trên thiết bị, để đối chiếu với hồ sơ kiểm tra.

Cần bao nhiêu đèn?

Số lượng phụ thuộc vào diện tích hiệu quả của từng loại đèn (theo thông số nhà sản xuất), số lối vào, mức độ rủi ro từng khu vực và kết quả khảo sát thực tế. Một khu vực rộng nhưng kín, ít cửa có thể cần ít đèn hơn một khu nhỏ nhưng có nhiều cửa xuất nhập hàng. Vì vậy, nên khảo sát và lập sơ đồ trước khi mua thiết bị, thay vì chia đều theo diện tích.

Bảo trì và dùng dữ liệu từ tấm keo

Thay tấm keo hằng tuần vào mùa côn trùng, hằng tháng vào mùa lạnh, hoặc sớm hơn khi keo bẩn, đầy.
Thay bóng UV hằng năm, tốt nhất vào đầu mùa côn trùng. Bóng vẫn sáng nhưng lượng tia UV thu hút côn trùng giảm dần theo thời gian.
Đếm và phân loại côn trùng trên tấm keo theo nhóm: ruồi nhà, ruồi giấm, muỗi, bướm đêm, côn trùng kho… Ghi vào hồ sơ theo từng mã đèn.
Đặt ngưỡng hành động cho từng khu vực. Khi số lượng vượt ngưỡng hoặc tăng liên tục, cần tìm nguyên nhân: cửa hở, rèm hỏng, rác tồn đọng, cống thoát nước.

Những lỗi thường gặp khi đánh giá

Đèn đặt ngay trên khu đóng gói hoặc bàn chế biến.
Đèn đặt đối diện cửa ra vào, nhìn thấy từ ngoài đường.
Không có sơ đồ vị trí đèn hoặc sơ đồ không khớp thực tế.
Không có hồ sơ thay keo, thay bóng, đếm côn trùng.
Dùng đèn diệt bằng lưới điện trong khu có thực phẩm hở.

BioX hỗ trợ gì?

BioX khảo sát, lập sơ đồ bố trí đèn, cung cấp và lắp đặt đèn keo dính Pestline Discreet 30 và Pestline Contro 45, bảo trì định kỳ và phân tích tấm keo trong chương trình kiểm soát côn trùng tổng hợp IPM. Hồ sơ được chuẩn bị theo yêu cầu của các tiêu chuẩn HACCP, ISO 22000, FSSC 22000, BRCGS.

Tư vấn bố trí đèn bắt côn trùng cho nhà máy: gọi hotline 0936 006 303 hoặc gửi yêu cầu khảo sát.